Copy

Na de eeuwige zomer

Welkom bij de tweede in de nieuwe serie nieuwsbrieven van het Joseph Roth Genootschap! Het redactieteam is uitgebreid en brengt vier keer per jaar nieuwsberichten, verslagen van activiteiten en aankondigingen. Voor opmerkingen, nieuwtjes en persoonlijke verslagen van evenementen rondom Roth, schrijft u ons a.u.b. op info@josephrothgenootschap.org 
 
Beste leden van het JRG,

Met veel plezier presenteren we u onze najaarsnieuwsbrief, met daarin o.a. een terugblik op de opening van de tentoonstelling ‘Oostende, de zomer van 1936’, een artikel van Simon Demeulemeester naar aanleiding van een belangwekkend boek waarin Roth een rol speelt, ‘Nieuws en Agenda', en een nieuwe rubriek, 'Joseph Roth in de kunst'.

Het gaat goed met het JRG! Verwelkomden wij op 27 mei ons honderdste lid, intussen telt ons genootschap al 121 leden en het groeit nog steeds. De afgelopen maanden stonden vooral in het teken van activiteiten rondom In het land van de eeuwige zomer.  De bundel heeft vele weken in de top 10 van NRC Handelsblad gestaan en is reeds aan zijn derde druk toe. Intussen is Els alweer volop bezig met de vertaling van een volgende bundel, waarover verderop meer.

Joseph Roth leeft!
Oostende juni 2017 - Foto door Koen Broucke (Atelier Broucke)

Oostende, de zomers van 1936 en 2017 - door Femke Foppema
Op 28 juli om 17.00 uur, het moment waarop de feestelijke opening van de tentoonstelling ‘Oostende, de zomer van 1936’ begon, viel de regen plots met bakken uit de hemel. Het mocht de pret niet  drukken. Tientallen leden uit Nederland en vooral België stroomden toe (letterlijk…), schoven knus bij elkaar onder paraplu’s en luisterden naar de opbeurende, jazzy klanken van het combo van Heleen Andriessen op het terras van de Venetiaanse Gaanderijen. En toen Els ons in haar openingswoord verzekerde dat Joseph Roth dol was regen, wist iedereen: het is goed zo.
Els vertelde een en ander over het ontstaan van deze expositie en over de foto’s, en legde uit waarom de zomer van 1963 in Oostende zo’n bijzondere zomer was: de fine fleur van voor het naziregime gevluchte Duitstalige kunstenaars bevond zich in de Belgische badplaats. Zo ook onze Joseph Roth, die hier zijn romance met schrijfster Irmgard Keun beleefde.
Na het welkomstwoord werd er – van onder de parasols op het terras, die het ook goed deden als paraplu – voorgelezen door Jos Geysels, Annelies Verbeke, Jeroen Olyslaegers en Elvis Peeters. Fragmenten van een auteur ‘naar keuze’, hoewel ze allemaal beweerden door Els onder druk gezet te zijn iets van Roth te kiezen… Het applaus na de fragmenten, uit respectievelijk Joden op drift, Hotelmens en Het land van de eeuwige zomer, overstemde de regen met gemak. Een voor de gelegenheid door (geestelijk vader) Erik Vlaeminck speciaal geschreven en voorgedragen Dikke Freddy-column (zie de tekst verderop in deze nieuwsbrief) droeg in hoge mate bij aan de feestvreugde.
De bezoekers kregen een glaasje bubbels en een mooi fotoboekje van de expositie uitgereikt. Het was een hele toer om de boekjes droog en de bubbels onverdund te houden.
Na nog meer swingende noten van Heleen Andriessen en haar combo sloot Els de feestelijkheden af met een geestige, toepasselijke passage uit Kind van alle landen van Irmgard Keun en kon iedereen de tentoonstelling gaan bekijken, 27 prachtige foto’s van Roth, Keun, Stefan Zweig, de schilder Felix Nussbaum – maar ook van ‘gewone’ Oostendenaren.
Misschien hebben sommige bezoekers, diep weggedoken onder paraplu of capuchon, zich even afgevraagd hoe zomers de zomer van 1936 eigenlijk was. Een duik in de archieven van het KMI in Ukkel leert dat de julimaand van dat jaar in België alle records brak met NEGENENTWINTIG regendagen! Onze Roth moet het heerlijk hebben gevonden.
Klik hier voor meer prachtige foto's van de opening van De zomer van 1936
Brief van Dikke Freddy bij de opening van De zomer van 1936 in Oostende

Aan Els Snick, voorzitster van het Joseph Roth Genootschap

Geachte mevrouw Snick,
Ik heb met open mond naar de foto's uit het jaar 1936 staan kijken die gij onder de Venetiaanse Gaanderijen hebt laten ophangen en ik heb tot mijn verwondering geconstateerd dat ze na drie dagen nog altijd niet zijn overspoten met graffiti. Het moet zijn dat er iets mis is met die foto's.
Ik heb lang naar het portret van Joseph Roth staan kijken en ik heb mij afgevraagd of er hier ook deze zomer zo'n figuur zou rondlopen. Een soort schrijver die op de vlucht is voor Erdogan of voor Poetin of voor de kleine Kabila en die daarom in Oostende de zomer doorbrengt in bijvoorbeeld Hotel du Parc. Een soort schrijver die alleen een drankprobleem heeft als er geen drank voorhanden is en die, omdat hij zo lelijk en sukkelachtig is, ongegeneerd kan aanpappen met een of andere jonge actrice gelijk bijvoorbeeld Julie Cafmeyer of zo. Een soort schrijver die geen nagel heeft om zijn gat te krabben en die daarom onderhouden wordt door zijn rijke collega's zoals Stefan Hertmans, Tom Lanoye of Jeroen Olyslaegers.
Hij zal dan natuurlijk schone bedelbrieven naar die rijke collega's moeten schrijven. Toen Joseph Roth was beginnen aanpappen met de Julie Cafmeyer van 1936 had hij uiteraard centen nodig en dus schreef hij aan de Stefan Hertmans van die tijd: 'Ik heb de last voor een jonge vrouw op mij genomen.' Uiteraard kon Stefan Zweig niet anders dan, met een steek van jaloezie, zijn portemonnee boven halen.
Als er inderdaad deze zomer zo'n schrijver rondhangt in Oostende, zal daar dan ook binnen 81 jaar - in pakweg 2097 - een fototentoonstelling over worden georganiseerd? En wat gaan ze dan laten zien? De schone geblutste containers van het Zeeheldenplein? De prachtige root betonnen appartementen op de zeedijk? Een klas Syrische vluchtelingenkindjes die vrolijk over het strand huppelt? De bloemenklok in het Leopoldpark die vastgelopen is door de reycleerbare wegwerpbekers van Theater aan Zee?
Beste mevrouw Snick, ik wil u bedanken omdat gij met uw foto's een simpele mens als ik aan het nadenken zet. Tegelijk wil ik u vragen of ik niet gratis lid mag worden van uw Joseph Roth Genootschap. In ruil wil ik dan ook de last voor een jonge vrouw op mij nemen. Ik heb in Café Koer ondervonden dat er dit jaar veel opportuniteiten zijn.

Intussen verblijf ik met de meeste Hoogachting,
Dikke Freddy

(Brieven van Dikke Freddy is een column van Erik Vlaminck)

Laudatio Johan Simons – door Geert Mak

Johan Simons is Europeaan tot in z'n tenen, zei Geert Mak in een prachtige laudatio voor de theaterregisseur die op 20 juni de Otto von der Gablentzprijs kreeg uitgereikt. Met een hoofdrol voor Joseph Roth. Lees de tekst hier (met een foto van Kim Krijnen).

(Foto: Matthias Balk/DPA/HH)

Door Simon Demeulemeester
 

‘Ach nee hè!’. Ewoud Kiefts vader – zoon van een vermoorde verzetsman – reageerde geschokt toen zijn zoon hem vertelde dat hij het voorwoord zou schrijven voor een nieuwe editie van nazi-bijbel Mein KampfDat zou een kritische editie worden, uitgegeven door het Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) en naar analogie met de Duitse heruitgave uit 2016 vol staan met kritische kanttekeningen. Waar Mein Kampf 70 jaar geleden moest ophitsen, moest deze uitgave waarschuwen. 

Kort nadat Kieft toezegde om het voorwoord te verzorgen  – zijn vader was na een uur discussiëren ook overtuigd geraakt – werd die wetenschappelijke editie uitgesteld. Waarop Kieft het idee kreeg van zijn voorwoord een boek te maken. Dat werd Het Verboden Boek. Mein Kampf en de aantrekkingskracht van het nazismeHet zal u, beste lid van het Joseph Roth Genootschap, met genoegdoening vervullen dat Kieft voor dat idee geïnspireerd werd door Roth. ‘Ik kwam thuis van het zwemmen en toen de deur dichtviel, schoot een artikel van Joseph Roth me te binnen. Hij heeft voor de SPD-krant Vorwärts zeer beeldend geschreven over het proces waar Adolf Hitler terechtstond voor de mislukte Bierkellerputsch van 1923, een hallucinerend verslag. Het was alsof hij vanuit een koortsdroom schreeuwde, zich luidkeels afvroeg of iedereen gek was geworden.’ 

Kieft citeert in zijn prachtige boek prachtige stukjes Roth: ‘Ik ontken de werkelijkheid van het proces-Hitler’. Dit proces, vond Roth, was carnaval, de wereld op zijn kop. Een koortsdroom, zegt Kieft over Roths verslag van het Putsch-proces, maar wel loepzuiver, glashelder: ‘Hij zag haarscherp hoe het publiek zich gedroeg, hoe generaal en oorlogsheld Erich Ludendorf, medeplichtig aan de mislukte staatsgreep, de rechtszaal kwam binnengemarcheerd. Naast hem: de dan nog onbekende, kruiperige Hitler.

Het kan tegenstrijdig klinken, maar volgens Kieft was Roth zo helder omdat hij altijd schreef vanuit een duidelijke visie, een duidelijk mensbeeld. Een mensbeeld, aldus Kieft, dat Roth ook in een boek als Job naar voren brengt. ‘Roth bekeek de mensen op dat Putsch-proces als religieuze dieren. Hij werd er nog sterker overtuigd van de kracht die de Oostenrijkse-Hongaarse dubbelmonarchie had gehad, dat die magie had gewerkt. En net daarom zag hij als een van de weinigen in hoe sterk de aantrekkingskracht van Hitler en zijn nazisme was: het was even goed een godsdienst als een ideologie. Dat was een belangrijke reden waarom Roth zo snel begreep wat Hitlers kracht wasterwijl bijna al de andere journalisten hem lang hadden onderschat, zelfs veel joodse, zelfs de socialistische, zelfs de liberale.’

In zijn boek over Mein Kampf laat Kieft Roth zelf uitgebreid aan het woord, voor een tegengeluid tegen Hitler - dat geen andere schrijver zo scherp en fijnzinnig had kunnen doen. Kieft is een liefhebber van het werk van Roth. En een kenner, zo schreef hij een artikel over De Antichrist: 'Joseph Roth en de Antichrist. Religieus engagement in de strijd tegen de nazi’s.' (In: M. de Keizer, Hans Blom e.a. (ed.), Religie. Godsdienst en geweld in de twintigste eeuw (Zutphen 2006).)

Kiefts boek is een zoektocht naar wat zoveel Duitsers zo aantrok in Hitlers fanatieke, gewelddadige visioenen. ‘Het nazisme wordt vaak weggezet als iets compleet irrationeel, iets voor verdwaasde mensen. Toch bracht Hitler miljoenen mensen in vervoering. Dat waren heus niet allemaal dwazen.’ 

Het boek van Kieft is een messcherpe analyse, maar ook meer dan dat: het is een weerwoord aan Mein Kampf, een boek dat de energie geeft om het geblaf uit dat boek te blijven smoren met betere tegenargumenten. Kieft zei onlangs in Knack: ‘Misschien is ook dat de aantrekkingskracht van Mein Kampf: het gevoel dat je wil winnen tegen wat er in staat. Dat je ook zeventig jaar na zijn dood Hitler nog wil overwinnen.’ 

Met schrijvers als Kieft staan we in die strijd alvast een pak kloeker.

Ewoud Kieft, Het verboden boek. Mein Kampf en de aantrekkingskracht van het nazisme, Atlas Contact


In deze editite van onze nieuwe rubriek Joseph Roth in de kunst:

Paul van der Steen - die dit prachtige portret en deze Roths in miniatuur tekende (en behalve deze pareltjes ook de illustraties voor Joden op drift maakte).

Voor meer over Pauls werk, bezoek zijn website.
Nieuwe uitgave - door Femke Foppema
 
Dat Joseph Roth in Nederland leeft, weten we, maar tot ons plezier is er ook in Duitsland onlangs een nieuw boek verschenen: Joseph Roth, ein Frankfurt Lesebuch.
Joseph Roth begon zijn journalistieke carrière in 1923 bij de Frankfurter Zeitung, de voorloper van de huidige Frankfurter Allgemeine Zeitung ofwel FAZ. Tot 1933 verbleef hij regelmatig in de stad; zijn vaste stek was hotel Englischer Hof. Hij werkte in totaal tien jaar voor deze krant, waarin vele van zijn later beroemd geworden reportages verschenen . Het was de Frankfurter Zeitung die Roth als correspondent naar Frankrijk stuurde, het land waar hij zo gelukkig was. En het was diezelfde FZ die deze post een paar jaar later liet vervullen door een collega, iets wat Roth nooit heeft kunnen verkroppen. 
Roths verhouding met de krant was net als die met veel andere opdrachtgevers een complexe, gekenmerkt door tal van problemen rondom contracten en geld.
Aan de hand van artikelen van Roth en zijn collega’s, van brieven en prachtige illustraties schetst Ingeborg von Lips niet alleen een levendig beeld van een belangrijke periode uit Roths leven, maar ook van de stad Frankfurt in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw.
Een misschien kleine, maar storende fout wil ik toch even vermelden: Roths echtgenote Friederike 'Friedl' Reichler wordt zowel in het register als in de tekst Friedl Reichert genoemd. Mocht dit mooie boek een tweede druk krijgen, wordt dit hopelijk rechtgezet.
 
Ingeborg von Lips, Joseph Roth. Ein Frankfurt Lesebuch, Societäts-Verlag

Nieuws en Agenda

 
  • 14-15 september 2017, Bredene (B): ‘Manifiesta, festival der Solidariteit’. Onder de titel ‘Mensen op drift’ dragen Tom Lanoye, Jeroen Olyslaegers en Els Snick teksten van Roth voor. Meer informatie hier.
 
  • 13-14 oktober 2017, Gent (B): Festival ‘Het Betere Boek’. Els geeft alvast een voorproefje van de nieuwe bundel Reis door Rusland. Leden van het JRG hebben gratis toegang! Wel graag tijdig aanmelden. Meer informatie hier.
 
  • 29 oktober 2017, Antwerpen (B): Nottebohmlezing door Els Snick, '"Dat ben ik werkelijk: kwaad, bezopen, maar bijdehand." Joseph Roth (1894-1939): de vader van de literaire journalistiek in Europa.' Els Snick brengt het verhaal van Joseph Roth, een van de meest gelezen en best betaalde journalisten van zijn tijd. Van 11:00 tot 12:30 uur, meer informatie hier.
 
  • 15 december 2017 (vermoedelijke datum), Wenen (AT): Première Radetzkymarsch in het Burgtheater, regie Johan Simons, dramaturgie Koen Tachelet. Het genootschap wil proberen een aantal premièrekaarten te bemachtigen. Willen leden die daar interesse in hebben dit z.s.m. laten weten via info@josephrothgenootschap.org?
 
  • 10 en 17 januari 2018, Amsterdam (NL): Kortlopende cursus (twee woensdagavonden), 'Het Europa van Joseph Roth: De Joodse identiteit en het tussenoorlogse Europa' bij het Joods Cultureel Centrum Crescas in Amsterdam. Inschrijven verplicht. Meer informatie hier.
 
  • 17 maart 2018, Bergen (NL): Ons jaarlijkse ledendiner. Het belooft weer een feest te worden. Geert Mak en Job Cohen (o.a.) zullen teksten van Roth voordragen. Nadere informatie volgt, maar zet het alvast in de agenda!
 
  • 27 mei 2018, Amsterdam (NL): Feestelijke presentatie Reis door Rusland. Najaar 1926 vertrok Roth voor een aantal maanden naar Rusland. Tijdens deze reis schreef hij prachtige reportages, die in 17 afleveringen verschenen in de Frankfurter Zeitung. In 1994 verscheen bij uitgeverij Bas Lubberhuizen Joseph Roth in Rusland, ingeleid en vertaald door Koos van Weringh. Hij was het die in die tijd voor een eerste Nederlandse Roth-revival zorgde. Door de recente, almaar groeiende aandacht voor Roths journalistieke werk besloot de uitgeverij deze bundel opnieuw uit te geven – in dezelfde reeks als waarin Hotelmens, De blonde neger, Joden op drift en In het land van de eeuwige zomer zijn verschenen – vertaald door Els Snick, met een inleiding van Tom Lanoye, een nawoord van Ilse Josepha Lazaroms en illustraties van Gerda Dendooven. Deze nieuwe bundel bevat tevens een aantal brieven van Roth uit die periode. Ook voor deze bijeenkomst geldt: nadere informatie volgt, maar houd de datum vrij!

En in ander nieuws
  • De Volkskrant noemde In het land van de eeuwige zomer 'een van de allerbeste boeken van dit moment'! Lees het artikel hier.
Our mailing address is:

Joseph Roth Genootschap
Prinses Clementinalaan 125
9000 GENT
België

Schrijf ons via: info@josephrothgenootschap.org

www.josephrothgenootschap.org

Want to change how you receive these emails?
You can
update your preferences or unsubscribe from this list

Copyright © 2017 Joseph Roth Genootschap. All rights reserved.






This email was sent to <<Email Address>>
why did I get this?    unsubscribe from this list    update subscription preferences
Joseph Roth Genootschap · Prinses Clementinalaan 125 · Ghent 9000 · Belgium

Email Marketing Powered by Mailchimp